Ngày 10/12/2025 vừa qua, với tỷ lệ tán thành gần như tuyệt đối (94.71%), Quốc hội khóa XV đã chính thức thông qua Luật Dân số. Đây là văn bản pháp lý mang tính bước ngoặt, thay đổi căn bản tư duy quản lý từ "Kế hoạch hóa gia đình" sang "Dân số và Phát triển" nhằm giải quyết toàn diện các vấn đề về quy mô, cơ cấu và chất lượng dân số trong tình hình mới.

Quốc hội thông qua Luật Dân số (Ảnh: Quốc hội)

Quyền tự quyết về số con và chính sách thai sản ưu việt

Điểm mới thu hút sự quan tâm lớn nhất của dư luận trong Luật Dân số lần này là quy định: Mỗi cá nhân, cặp vợ chồng có quyền quyết định về thời gian sinh con, số con và khoảng cách giữa các lần sinh. Điều này thể hiện sự tôn trọng quyền con người và sự linh hoạt trong chính sách dân số để thích ứng với thực tiễn mức sinh tại từng vùng miền.

Đặc biệt, để khuyến khích duy trì mức sinh thay thế bền vững, Luật quy định những chính sách hỗ trợ đột phá:

Lao động nữ sinh con thứ 2 được nghỉ thai sản 7 tháng (tăng thêm 1 tháng so với quy định hiện hành).

Lao động nam được nghỉ 10 ngày làm việc khi vợ sinh con.

Ưu tiên mua, thuê mua hoặc thuê nhà ở xã hội đối với người có từ 2 con đẻ trở lên.

Hỗ trợ tài chính cho phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi tại các vùng có mức sinh thấp.

Kiên quyết đẩy lùi mất cân bằng giới tính khi sinh

Luật Dân số mới tiếp tục khẳng định thái độ kiên quyết của Nhà nước trong việc cân bằng tỷ số giới tính khi sinh. Luật nghiêm cấm mọi hành vi lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức, bao gồm cả việc thông báo, tiết lộ giới tính (trừ trường hợp y khoa đặc biệt).

Đáng chú ý, Luật quy định chế tài nghiêm khắc: Đình chỉ hành nghề khám bệnh, chữa bệnh đối với những cá nhân có hành vi tiết lộ giới tính thai nhi để phục vụ mục đích phá thai. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để Chi cục Dân số và Trẻ em các địa phương tăng cường công tác thanh tra, giám sát trong thời gian tới.

Nâng cao chất lượng dân số và thích ứng già hóa

Luật Dân số dành sự quan tâm đặc biệt đến việc nâng cao chất lượng giống nòi thông qua các chính sách tầm soát trước sinh và sơ sinh. Đồng thời, trước thực tế già hóa dân số nhanh chóng, Luật đã luật hóa các quy định về chăm sóc sức khỏe người cao tuổi theo vòng đời, phát triển đa dạng các hình thức chăm sóc tại nhà và cộng đồng, cũng như khuyến khích người dân chủ động chuẩn bị cho tuổi già từ sớm.

Dấu mốc mới cho ngành Dân số

Luật Dân số mới gồm 8 chương, 30 điều và sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026. Luật cũng xác định ngày 26/12 hằng năm là Ngày Dân số Việt Nam và tháng 12 hằng năm là Tháng hành động quốc gia về Dân số.

Việc thông qua Luật Dân số không chỉ tháo gỡ những "nút thắt" pháp lý mà còn mở ra cơ hội lớn để ngành Dân số tỉnh Hưng Yên triển khai sâu rộng các hoạt động truyền thông, vận động, góp phần vào sự nghiệp phát triển bền vững của tỉnh nhà và đất nước.

Minh Quý