Làm tốt công tác tham mưu, tạo nền tảng chỉ đạo thống nhất
Chi cục Dân số và Trẻ em tỉnh đã chủ động tham mưu Sở Y tế trình Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành nhiều văn bản quan trọng nhằm cụ thể hóa các chủ trương lớn của Trung ương về công tác dân số. Nổi bật là Kế hoạch số 56/KH-UBND ngày 11/9/2025 thực hiện Quyết định số 1745/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về triển khai Kết luận số 149-KL/TW của Bộ Chính trị, tạo cơ sở chính trị và pháp lý quan trọng để các cấp, các ngành thống nhất nhận thức, hành động và xác định công tác dân số là nhiệm vụ chiến lược, lâu dài. Cùng với đó, việc kiện toàn Ban Chỉ đạo công tác Dân số và Trẻ em tỉnh tiếp tục củng cố vai trò chỉ đạo, điều phối liên ngành, nâng cao hiệu lực, hiệu quả tổ chức thực hiện các chương trình, đề án dân số.
Nhiều chỉ tiêu dân số đạt và vượt kế hoạch
Nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, nhiều chỉ tiêu dân số quan trọng của tỉnh trong năm 2025 đã đạt và vượt kế hoạch đề ra. Đáng chú ý, tỷ số giới tính khi sinh đạt 118,2 trẻ trai/100 trẻ gái, giảm so với cùng kỳ và hoàn thành chỉ tiêu kế hoạch, cho thấy những chuyển biến tích cực bước đầu trong kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh.
Trong lĩnh vực nâng cao chất lượng dân số, tỷ lệ sàng lọc trước sinh đạt 86,1%, sàng lọc sơ sinh đạt 73,2%, đều vượt kế hoạch; trên 143 nghìn người mới sử dụng biện pháp tránh thai hiện đại; 92% người cao tuổi được khám sức khỏe định kỳ. Chương trình điều chỉnh mức sinh tiếp tục được triển khai có trọng tâm, tốc độ tăng dân số tự nhiên được kiểm soát ở mức 0,67%.
Truyền thông - động lực tạo chuyển biến nhận thức và hành vi
Công tác truyền thông tiếp tục giữ vai trò then chốt trong việc tạo đồng thuận xã hội và thay đổi hành vi của người dân. Nội dung truyền thông tập trung làm rõ quan điểm chuyển trọng tâm từ kế hoạch hóa gia đình sang dân số và phát triển, hướng tới các vấn đề cốt lõi như điều chỉnh mức sinh hợp lý, kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh, nâng cao chất lượng dân số và thích ứng với già hóa dân số.
Trong năm 2025, Chi cục Dân số và Trẻ em đã tổ chức 18 hội nghị truyền thông về điều chỉnh mức sinh; hơn 40 hội nghị truyền thông về kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh tại các xã có nguy cơ cao; 38 hội nghị truyền thông về sàng lọc trước sinh và sơ sinh. Truyền thông chăm sóc sức khỏe người cao tuổi được đẩy mạnh với 72 hội nghị thu hút hơn 5.700 lượt người tham dự. Công tác phối hợp với các Trung tâm Y tế được tăng cường thông qua việc triển khai cung cấp dịch vụ Dân số/SKSS/KHHGĐ và hàng trăm buổi nói chuyện chuyên đề, tư vấn trực tiếp phù hợp với điều kiện thực tiễn của từng địa phương.
Đối với khu vực đặc thù, Đề án Kiểm soát dân số vùng biển và ven biển được triển khai linh hoạt, phù hợp với từng nhóm đối tượng, tập trung vào chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em, kế hoạch hóa gia đình và nâng cao chất lượng dân số. Chi cục phối hợp với Trung tâm Y tê Thái Thụy, Tiền Hải tổ chức gần 70 hội nghị truyền thông, nói chuyện chuyên đề và tư vấn trực tiếp về chăm sóc thai nghén, sàng lọc trước sinh - sơ sinh, phòng ngừa nguy cơ dị tật bẩm sinh, chăm sóc sức khỏe vị thành niên, thanh niên. Việc tổ chức truyền thông, tư vấn theo nhóm nhỏ, gắn với sinh hoạt của các tổ chức hội tại khu vực ven biển được đánh giá là phù hợp với điều kiện lao động, sinh hoạt của người dân, qua đó nâng cao hiệu quả tiếp cận thông tin và dịch vụ dân số.
Trong trường học, truyền thông dân số và sức khỏe sinh sản vị thành niên, thanh niên được triển khai sinh động thông qua các hội thi, sân chơi tìm hiểu kiến thức. Tiêu biểu là hội thi “Rung chuông vàng” tại trường THPT Bắc Duyên Hà và Trường THPT Bắc Kiến Xương, gameshow “Nào cùng đi” tại trường THCS Minh Tiến. Cùng với đó, hoạt động truyền thông, tư vấn trực tiếp được triển khai tại 22 trường THPT và THCS, góp phần trang bị kiến thức, kỹ năng sống và hình thành hành vi tích cực cho gần 16.000 học sinh ngay từ sớm.
Song song với truyền thông trực tiếp, công tác tuyên truyền gián tiếp được triển khai đồng bộ thông qua hệ thống truyền thanh cơ sở; các sản phẩm truyền thông như pano, băng rôn, tờ rơi với nội dung về dân số và phát triển, bình đẳng giới, kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh, chăm sóc sức khỏe sinh sản và người cao tuổi được biên soạn, phát hành rộng rãi. Việc phối hợp với Báo Sức khỏe & Đời sống (Bộ Y tế), Báo và Đài Phát thanh - Truyền hình Hưng Yên cùng các nền tảng số đã giúp thông tin về chính sách dân số lan tỏa sâu rộng, kịp thời.
Chú trọng đào tạo, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ dân số
Chi cục Dân số và Trẻ em tỉnh đặc biệt quan tâm đến công tác đào tạo, bồi dưỡng nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ dân số. Trong năm 2025, 04 lớp tập huấn chuyên môn, nghiệp vụ được tổ chức cho trên 1.000 cộng tác viên dân số; các lớp nâng cao năng lực ghi chép, quản lý và khai thác dữ liệu dân số thu hút hơn 1.400 cán bộ và cộng tác viên. Trong khuôn khổ Đề án Kiểm soát dân số vùng biển và ven biển, Chi cục đã phối hợp với Hội Nông dân, Hội Liên hiệp phụ nữ xã Nam Thái Ninh tổ chức lớp tập huấn về công tác dân số và phát triển, nâng cao chất lượng dân số cho đội ngũ cán bộ hội nòng cốt tại cơ sở, góp phần tăng cường kỹ năng truyền thông, tư vấn và triển khai các mô hình dân số phù hợp với đặc thù địa bàn.
Những khó khăn, thách thức
Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác dân số của tỉnh vẫn đối mặt với không ít khó khăn, thách thức. Sự quan tâm và mức độ vào cuộc của một số cấp ủy, chính quyền cơ sở đối với công tác dân số còn chưa thật sự đồng đều, ảnh hưởng nhất định đến việc tổ chức triển khai đồng bộ các nhiệm vụ tại địa phương, cũng như việc lồng ghép nội dung dân số vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội còn hạn chế. Đội ngũ cán bộ dân số cơ sở thiếu và chưa ổn định; chế độ, chính sách đối với cộng tác viên còn thấp.
Quy mô dân số lớn, mật độ dân cư cao và phân bố không đồng đều giữa các khu vực đô thị, nông thôn, ven biển và khu công nghiệp tạo áp lực lớn đối với công tác quản lý dân số, tổ chức cung cấp dịch vụ y tế, chăm sóc sức khỏe và bảo đảm an sinh xã hội. Quá trình dịch chuyển dân cư, gia tăng dân số cơ học, cùng với sự khác biệt về mức sinh, cơ cấu dân số, giới tính khi sinh giữa các vùng sau hợp nhất đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với công tác dân số và phát triển.
Đáng chú ý, tỷ số giới tính khi sinh vẫn ở mức cao, trong khi tư tưởng trọng nam hơn nữ còn tồn tại; tốc độ già hóa dân số diễn ra nhanh, tạo áp lực lớn đối với hệ thống an sinh xã hội và phát triển nguồn nhân lực trong bối cảnh nguồn lực đầu tư cho công tác dân số còn hạn chế.
Định hướng trong thời gian tới
Những kết quả đạt được trong năm 2025 đã khẳng định sự chuyển hướng đúng đắn của công tác dân số tỉnh Hưng Yên từ trọng tâm kế hoạch hóa gia đình sang dân số và phát triển. Vai trò tham mưu chủ động, kịp thời của Chi cục Dân số và Trẻ em đối với Sở Y tế và Ủy ban nhân dân tỉnh tiếp tục được phát huy; sự phối hợp ngày càng chặt chẽ giữa các sở, ban, ngành, đoàn thể và chính quyền các cấp đã tạo nền tảng quan trọng để triển khai đồng bộ các nhiệm vụ dân số trong tình hình mới. Công tác dân số từng bước được nhìn nhận đầy đủ hơn như một yếu tố nền tảng, gắn chặt với phát triển kinh tế - xã hội bền vững của địa phương.
Tuy nhiên, trước những biến động về quy mô, cơ cấu, phân bố và chất lượng dân số, công tác dân số của tỉnh trong thời gian tới cần tiếp tục được định hướng theo hướng toàn diện, dài hạn và bền vững. Trọng tâm là duy trì mức sinh hợp lý, kiểm soát hiệu quả mất cân bằng giới tính khi sinh, thích ứng chủ động với già hóa dân số và không ngừng nâng cao chất lượng dân số ngay từ đầu đời. Đồng thời, cần tiếp tục đổi mới phương thức chỉ đạo, tổ chức thực hiện, gắn chặt các mục tiêu dân số với chiến lược phát triển nguồn nhân lực và an sinh xã hội của tỉnh.
Trên cơ sở đó, đề xuất các cấp, các ngành tiếp tục quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo và đầu tư nguồn lực thỏa đáng cho công tác dân số; tăng cường lồng ghép nội dung dân số vào các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội ở từng cấp, từng ngành. Bên cạnh đó, cần chú trọng củng cố tổ chức bộ máy, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ dân số, nhất là ở tuyến cơ sở; đẩy mạnh phối hợp liên ngành và phát huy vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội, cộng đồng và người dân. Có như vậy, công tác dân số tỉnh Hưng Yên mới tiếp tục tạo được những chuyển biến bền vững, đóng góp thiết thực vào mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của tỉnh trong giai đoạn tới.
THU HÀ